Koninklijke oorkonde uit 1863 verstopt in Nationaal Monument

In het Nationaal Monument op Plein 1813 in Den Haag is een perkament verstopt, dat is ondertekend door koning Willem III en Johan Rudolf Thorbecke. Dat blijkt uit bronnenonderzoek van Geschiedenis24. Het historische object is verpakt in een loden of blikken koker, die op 17 november 1863 achter de eerste steen werd gemetseld – volgende maand exact honderdvijftig jaar geleden. Op die dag werd niet alleen het vijftigjarig bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden gevierd, maar eveneens de drie-eenheid God, Vaderland en Oranje. ‘De Heer heeft groote dingen / Aan Nederland gedaan / Dies zijn we blijde en zingen.’

Het geheim van Plein 1813
Op 17 november 1863 werd in het Willemspark in Den Haag de eerste steen gelegd van een nationaal monument om die historische gebeurtenissen van 1813 vast te leggen, van de terugkeer van Willem I naar Nederland. Het monument staat er nog steeds, op Plein 1813. Het is het middelpunt van zijn omgeving – kijk hier maar – maar desondanks bevat het een geheim van 150 jaar oud: achter de eerste steen zit een perkament uit 1863, dat door koning Willem III persoonlijk is ondertekend! Het werd in een koker gestopt en in een holle ruimte achter de eerste steen gemetseld.

De plechtigheid op 17 november 1863 rond de eerste steen was een gebeurtenis van grote allure. Zoals De Leydse Courant enkele weken eerder vooruitblikte: ‘Een geheel, in zijne soort, nog zelden of nooit gezien’. Met groots vertoon vierde ons land dat Willem I vijftig jaar eerder terug was gekeerd naar Nederland. Tegelijk werden de historische banden tussen God, Vaderland en Oranje gevierd, waarbij geen moment werd geschuwd om die drie-eenheid te benoemen.

De Rotterdamsche Courant meldde daarom dat de organisatie tot op het hoogste niveau werd gecoördineerd ‘door de hoofdcommissie voor het Nationaal Gedenkteeken, en vastgesteld met goedkeuring van Z.M. den Koning’. Met 21 kanonschoten werd die zeventiende november geopend teneinde ‘aan den Volke te verkondigen dat het nationale feestdag is’. Slechts één gedachte mocht ons land die dag binden, ongeacht rang of afkomst: ‘Wij herdenken met een dankbaar hart, hoe wij voor eene halve eeuw aan de vrijheid werden wedergegeven!’

Die vrijheid was ons land niet zomaar in de schoot gevallen, luidde de volgende boodschap, maar was te danken aan een unieke band met God. Zo werd er gezongen: De Heer heeft groote dingen / Aan Nederland gedaan / Dies zijn we blijde en zingen. En dat allemaal onder de vlag van Oranje om daarmee de drie-eenheid God, Vaderland en Oranje te bevestigen. Bovenstaande compositie werd later dan ook toegevoegd aan het monument.

Die zeventiende november 1863 was daarom niet alleen bedoeld om een eerste steen te leggen, maar eerder een nationaal-religieuze bijeenkomst om de Nederlandse eenheid te bevestigen. Zoals de massa’s zich verzamelen in Mekka bij een heilige steen, verzamelden zich in het Willemspark de massa’s bij de nationale steen – niet voor niets ‘de grondsteen’ genoemd.

Nederland Monumentenland en haar onderdelen worden ondersteund door:

© Nederland Monumentenland 2019