Uniek in de wereld

Waterloopbos in Marknesse

In 1952 droeg de Rijksoverheid het Waterloopbos over aan het Waterloopkundig Laboratorium. In dit onderzoeksinstituut testten wetenschappers van het Waterkundig Laboratorium in de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw uit hoe allerlei bouwwerken in het (bewegende) water werkten en stand hielden. Zo is de naam Waterloopbos ontstaan. Bij elke opdracht werd een proefopstelling op schaal in het bos gebouwd. Zo zijn in het Waterloopbos de Deltawerken en de havens van Lagos, Rotterdam, Bangkok, IJmuiden en Vlissingen berekend en ontworpen. Maar ook bij het ontwerpen van een tientallen kilometers lange zeewerende dijk in Coronie (Suriname) is het Waterloopkundig lab betrokken geweest en heeft de precieze positie bepaald waar de dijk moet komen te liggen.

Met behulp van stuwen en dammen bootsten ingenieurs de werkelijkheid na. Als de onderzoekers klaar waren met hun studie, lieten ze de proefopstelling gewoon in het Waterloopbos achter. Het is altijd de insteek van de directie en medewerkers van het Waterloopbos geweest om het bos en de natuur zoveel mogelijk te ontzien. De natuur greep daarop volop haar kansen, goten en geulen, dammen en stuwen raakten weelderig begroeid met allerlei soorten planten. Het bos was destijds alleen toegankelijk voor mensen die aan het werk waren aan de modellen in het bos.

Met de komst van de computer werden de schaalmodellen in het bos overbodig. In 1995 werd het Waterloopbos geprivatiseerd en het bos werd direct verkocht aan een projectontwikkelaar. In 1996 nam de directie van het Waterloopbos het besluit om de vestiging in Marknesse over te brengen naar de vestiging in Delft. Het overbodige geworden terrein werd verkocht aan een projectontwikkelaar. Hij wilde in het Waterloopbos en zijn omgeving 1000 vakantiewoningen plaatsen. Omwonende en diverse natuurorganisaties kwamen in opstand en weten in een jarenlange procedure te voorkomen dat de projectontwikkelaar een groot deel van het waterloopbos zou kappen en er 1000 woningen neer zou zetten. Het Waterloopbos werd eind 2002 gekocht door Natuurmonumenten die er door een gift van de nationale postcodeloterij een prachtig toegankelijk bos van maakte. Het Waterloopbos trekt nu zo’n 75.000 bezoekers per jaar. Nog meer dan nu zal het Waterloopbos in Flevoland een belangrijke toeristische trekpleister worden.

Tegelijk met de bekendmaking van de status van rijksmonument op 24 maart presenteerde Natuurmonumenten een plan voor het behoud en ontwikkeling van het Waterloopbos. De komende tien jaar is circa 7,5 miljoen euro nodig om onder andere tien modellen duurzaam te restaureren, zoals de haven van IJmuiden, het model Maascentrale en de proefopstelling Libische oliehaven. Voor kinderen komt er een waterspeelmodel, zodat ze vast kunnen oefenen in de waterbeheersing. Het model Deltagoot wordt een kunstwerk van meer dan tweehonderd meter lang. Dit ‘Deltamonument’ wordt een grote trekker voor het Waterloopbos.

Nederland Monumentenland en haar onderdelen worden ondersteund door:

© Nederland Monumentenland 2019