Teylers museum in Haarlem

Het Teylers museum is genoemd naar Pieter Teyler van der Hulst, een rijke Haarlemse laken- en zijdefabrikant en bankier. Als aanhanger van de verlichting had Pieter Teyler grote belangstelling voor kunst en wetenschap. Bij testament liet hij zijn collectie en vermogen na aan Teylers Stichting, die onder meer de bevordering van kunst en wetenschap tot doel had.

Bij de uitvoering van het testament werd besloten een centrum voor kennis en onderwijs te stichten achter het woonhuis van Pieter Teyler. In Teylers Museum werden voorwerpen van kunst en wetenschap (boeken, natuurkundige instrumenten, tekeningen, fossielen en mineralen) onder één dak bijeengebracht. Dit was een revolutionair initiatief voortkomend uit de idealen van de verlichting: een kennisinstituut door en voor burgers waar men zonder dwang van kerk of staat, zelf de wereld kon ontdekken.

In de eeuwen daarna werd het museum uitgebreid. In de 19e eeuw werd het museum uitgebreid met een Leeszaal, de Eerste Schilderijenzaal en de Tweede Schilderijenzaal. In 1878 werd een nieuwe entree aan het Spaarne gebouwd naar ontwerp van de Weense architect Christian Ulrich. De Haarlemse architect A. van der Steur ontwierp de achterliggende zalen: de Eerste en Tweede Fossielenzaal en de Instrumentenzaal. In 1990 was er een prijsvraag voor uitbreiding en verbouwing. Deze werd gewonnen door het bureau van Hubert-Jan Henket. Eerst werd het pand Zegelwaarden, op de hoek van de Bakenessergracht en de Nauwe Appelaarsteeg, verbouwd tot depot en kantoorruimte. Ook kwam er een zij-ingang aan de Nauwe Appelaarsteeg. Deze uitbreiding werd in 1993 voltooid. Daarna volgde in 1996 de bouw van een tuinzaal, waar het museumcafé in is gevestigd, en een zaal voor tijdelijke tentoonstellingen. In 2002 werd het woonhuis, links naast de ingang aan het Spaarne, verbouwd en ingericht als museumwinkel. Het museum telt nu 12 tentoonstellingszalen.

Te bezichtigen zijn natuurkundige instrumenten zoals de grote elektriseermachine uit de 18e eeuw, fossielen schilderijen, tekeningen, munten en penningen. Het museum herbergt ook een bijzondere collectie tekeningen en prenten, met daarin onder meer 25 originele tekeningen van Michelangelo, met bijvoorbeeld voorstudies voor de plafondschilderingen van de Sixtijnse Kapel in het Vaticaan in Rome. Ook bezit het museum werken van Rembrandt, Rafaël, Goltzius en Claude Lorrain. Jaarlijks komen er zo’n 100.000 bezoekers.

In augustus 2011 werd het museum op de voorlopige lijst werelderfgoed van de UNESCO geplaatst. In februari 2012 droeg de Nederlandse regering Teylers Museum bij UNESCO voor ter opname op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. In mei 2013 werd duidelijk dat het dossier in de 37e sessie van de Commissie voor het Werelderfgoed nog niet definitief behandeld zou kunnen worden. Of en wanneer het museum daadwerkelijk op de Werelderfgoedlijst wordt geplaatst, is nog niet duidelijk.

 

Nederland Monumentenland en haar onderdelen worden ondersteund door:

© Nederland Monumentenland 2019