Meer aandacht voor Rietveld-Schröder huis

Rietveld-Schröder huis in Utrecht

Kritische weduwe
Na het overlijden van haar man wilde Truus Schröder-Schräder kleiner gaan wonen in een sober huis waarin geleefd kon worden. Samen met Rietveld ging zij op zoek naar een geschikt huis, maar dit konden zij niet vinden. Rietveld stelde toen voor om een nieuw huis voor haar te bouwen. Hij maakte een aantal ontwerpen, waarvan de eerste twee werden afgewezen door de kritische weduwe. Met het derde ontwerp ging hij aan de slag in de Domstad.
Het abstracte en eenvoudige huis werd gebouwd tussen traditionele gebouwen en polders en het was erg modern voor die tijd. Witte en grijze horizontale en verticale vlakken worden gecombineerd in het huis. De compositie van deze rechthoeken wordt hier en daar aangevuld door elementen in de primaire kleuren.

De Stijl
Gerrit Rietveld hoorde bij de groep rond het tijdschrift De Stijl, dat geleid werd door Theo van Doesburg. Van oorsprong was hij meubelontwerper en de manier waarop hij zijn houten meubels vormgaf liet hij ook doorwerken in zijn architectuur. Het Rietveld-Schröderhuis is hét voorbeeld bij uitstek van de werkwijze van De Stijl-groep. Kenmerkend zijn allereerst de typisch Stijlkleuren rood, blauw en geel, gecombineerd met wit, grijs en zwart. Ook kenmerkend zijn de eenheid tussen de losse meubelen en vaste delen van de inrichting, evenals de relatie tussen interieur en exterieur. Na de bouw van het huis sloot Rietveld zich aan bij het Nieuwe Bouwen en bouwde voortaan in stijl die zakelijker was.

Bouw van het huis
Het huis heeft twee verdiepingen, waarbij de bovenste verdieping een grote open zolder was. Alleen het toilet en de badkamer waren afgescheiden ruimtes, de rest van het huis was in feite één grote ruimte. De ruimte kon echter wel naar eigen inzicht verdeeld worden in verschillende kamers met behulp van een stelsel van verschuifbare en draaibare muren. Naast flexibel is het huis ook zeer transparant. Er zitten veel ramen in die het uitzicht binnen laten en er voor zorgen dat de buitenwereld ook een beetje deel uitmaakt van het interieur van het huis.

Rietveld-Schröderhuis
Aanvankelijk wilde Rietveld het huis opbouwen uit prefab betonelementen. Toen dit te duur bleek te zijn, werd het huis opgetrokken uit metselwerk dat vervolgens gestuct werd. Alleen de fundering en de balkons zijn van gewapend beton. Aan de buitenkant zijn stalen kolommen naast het huis geplaatst, omdat de bovenverdieping geen dragende wanden heeft. Om een bouwvergunning te kunnen krijgen voor dit moderne project tekende Rietveld de plattegrond zo, dat het leek alsof het een traditioneel ingericht huis zou worden. Van de schuifwanden is niets te zien. Ook leek het net alsof het huis een schuin dak had op de tekening. Dit alles was nodig om de regeltjes van het Nederlandse Bouwbesluit te omzeilen.

Bestemming
Rietveld had zijn kantoor op de benedenverdieping van het huis en na de dood van zijn vrouw is hij er ook gaan wonen. Toen heeft er een tijdje nog een verdieping op het huis gestaan om mevrouw Schröder-Schräder wat meer privacy te bieden. Het huis werd in de loop van de jaren steeds meer ingebouwd door de stad en er kwam een snelweg voor te liggen. Rietveld stelde daarom op een gegeven moment voor het af te breken. De weduwe Schöder-Schräder bleef er echter wonen tot aan haar dood in 1985.
Unesco heeft het huis in 2001 op de Werelderfgoedlijst geplaatst. Het wordt nu beheerd door het Centraal Museum in Utrecht, dat rondleidingen in het huis geeft en er een collectie van meubels van Rietveld in tentoonstelt.

Nederland Monumentenland en haar onderdelen worden ondersteund door:

© Nederland Monumentenland 2019