Portugese Synagoge in Amsterdam

Vanaf de tweede helft van de 17e eeuw werd het in Amsterdam aan Joden toegestaan synagogen te bouwen, die zichtbaar waren vanaf de straat. Om verschillende redenen, zoals ruimtegebrek, maar ook vastberadenheid om in Amsterdam te blijven besloot de Portugese gemeente de synagoge te bouwen. Op 2 augustus 1675 werd de Portugese Synagoge van Amsterdam, ook wel ‘Esnoga’ of ‘Snoge’ genoemd feestelijk ingewijd.

De synagoge gebouwd op houten palen ligt aan het Mr. Visserplein en het Jonas Daniël Meijerplein in de voormalige Jodenbuurt van Amsterdam.

1.000 kaarsen voor verlichting
Het gebouw kent een sobere classicistische bouwtrant, beter bekend als de ‘strakke stijl’ vergelijkbaar met die van de protestantse kerken uit deze periode. Toen het gebouwd werd, was het de grootste synagoge ter wereld. Het kolossale gebouw domineerde de omgeving en doet dat eigenlijk nog steeds. Het interieur van de Portugese synagoge is in tegenstelling tot dat van de Hoogduitse synagogen bewaard gebleven, inclusief de koperen kaarsenkronen en -houders en dateert nog geheel uit de bouwtijd, wat buitengewoon zeldzaam is. Het interieur van de synagoge is nooit aangepast, waardoor het gebouw geen verwarming en elektrische verlichting heeft. Voor de verlichting worden bijna 1.000 kaarsen gebruikt.De Portugese Synagoge van Amsterdam is met Praag de enige Synagoge die al zo lang haar oorspronkelijke functie vervult.

“Boom des Levens”
De synagoge is onderdeel van een groot synagogencomplex en vormt samen met andere synagogen het Joods Historisch Museum. Het staat aan een voorplein omgeven door lage dienstgebouwen, die de synagoge en voorplein aan drie zijden omvatten. Deze aanleg, maar ook de vorm van het gebouw zelf, refereert aan de Tempel van Salomo in Jeruzalem. In een van de dienstgebouwen is het seminarium Ets Haim (“Boom des Levens”) ondergebracht. Sinds de restauratie van 1953-1959 doet het auditorium van het seminarium dienst als wintersynagoge (de Synagoge wordt niet verwarmd, net als in de 17e eeuw). Ets Haim bezit een rijke bibliotheek; Bibliotheek Ets Haim – Livraria Montezinosgeplaatst. Het wordt gezien als een van de belangrijkste Joodse bibliotheken ter wereld en staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Daarmee werd het universele belang van de bibliotheek officieel erkend.

Nederland Monumentenland en haar onderdelen worden ondersteund door:

© Nederland Monumentenland 2019