'Neerlandsch Paard van Troje

Overwinning in Breda

De list met het Turfschip van Breda is een van de bekendste voorvallen uit de Tachtigjarige oorlog. Het leidde tot de inname van Breda op 4 maart 1590 en was niet alleen een militaire, maar vooral ook een morele overwinning voor de troepen van prins Maurits.

Tachtigjarige Oorlog 
In 1568 waren de Nederlanden in opstand gekomen tegen het schrikbewind van de Spaanse hertog van Alva. Deze opstand luidde de Tachtigjarige Oorlog tegen Spanje in. Dit leidde in 1581 tot de formele onafhankelijkheidsverklaring en in 1587 tot de Stichting van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. De Zuidelijke Nederlanden sloten zich niet aan bij deze onafhankelijkheidsverklaring. Als reactie op de opstand startten het Spaanse leger een offensief.

Herovering Breda
De Spanjaarden heroverden Breda op 26 en 27 juli 1581. De Spaanse troepen onder leiding van de generaals Claudius van Berlaymont, de Heer van Haultepenne en Maarten Schenk van Nydeggen bleken te sterk voor de Hollandse soldaten. De inname staat bekend als ‘de Furie van Haultepenne’.

Turfschip van Breda
Na de moord op Willem van Oranje in 1584 kreeg de achttienjarige Prins Maurits de leiding over de Nederlandse troepen. Zijn leger was te zwak om Breda te heroveren, maar de prins kreeg in 1590 hulp uit onverwachte hoek. Schipper Adriaen van Bergen vervoerde vaak turf naar het kasteel van Breda. In dit kasteel zaten de Spaanse soldaten gestationeerd. Omdat hij er regelmatig kwam, werd zijn schip niet meer gecontroleerd. Van Bergen stelde voor om het leger van Prins Maurits in zijn schip te verstoppen en de mannen op deze manier binnen het kasteel te smokkelen. Dit naar het idee van het Paard van Troje.

Uitvoering van de list
Op 25 februari 1590 manoeuvreerden 75 soldaten zich in het turfschip. De operatie verliep echter niet zoals gepland. De schipper Van Bergen zag het niet meer zitten en trok zich terug, waarna een nieuwe schipper moest worden gevonden. Vervolgens kwam het schip in slecht weer terecht. Pas op 4 maart kwamen de troepen in Breda aan. Eenmaal binnen Breda dreigde de volgende ramp, bij een botsing raakte het schip lek en slechts door hard te pompen werd voorkomen dat het schip zonk. De Spanjaarden werden echter totaal overrompeld toen de manschappen uit het schip kwamen.

Het gerucht gaat dat het kasteel op het moment van de inname haast leeg was, omdat de Spanjaarden carnaval vierden in de stad. Volgens een andere lezing waren de Spaanse soldaten echter met zes keer zoveel als de Hollandse troepen, maar door de verrassingsaanval moesten zij Breda toch aan hen afstaan.

Kasteel van Breda
Het Kasteel van Breda is gelegen aan het Kasteelplein in Breda. Sinds 1826 is deKoninklijke Militaire Academie (KMA) gevestigd in het kasteel, waardoor het kasteel niet vrij toegankelijk is voor publiek. Alleen tijdens de jaarlijkse Brabantse Kastelendag (waarop het Kasteel van Breda voor één dag toegankelijk is) en rondleidingen via de lokale VVV (beide onder begeleiding van een gids), is het kasteel te bezichtigen. Veel van de oorspronkelijke versterkingen zijn niet langer aanwezig; slechts aan het Spanjaardsgat zijn nog twee zevenhoekige torens zichtbaar. Het kasteel behoort tot de Top 100 der Nederlandse UNESCO-monumenten.

Klik hier voor meer informatie over het Kasteel van Breda.

Nederland Monumentenland en haar onderdelen worden ondersteund door:

© Nederland Monumentenland 2019