Grafelijke Torenmolen in Zeddam

De torenmolen is volgens zijn eerste vermelding een ronde, zwaar gebouwde stenen windmolen voor het malen van graan en gaat terug tot 1280. De romp is cilindrisch of nagenoeg cilindrisch van vorm en heeft tot 280 cm dikke muren. Oorspronkelijk waren er hoog in de molen maar twee zolders, de kapzolder met daaronder de maalzolder. De torenmolen had vroeger alleen een buitentrap, waarmee men op de maalzolder van de molen kon komen.

In Nederland zijn van dit type molen nog exemplaren aanwezig in Zeddam, Zevenaar en Gronsveld. De molen De Zwaan in Lienden wordt door sommigen ook als een torenmolen gezien, maar anderen vinden dit geen torenmolen. Achter het kasteel van Well (Limburg) bevindt zich een molenromp van een torenmolen, de zogenaamde Drakentoren. Van de torenmolens (in Lienden, Zeddam en Zevenaar) is alleen de kap van binnenuit verkruibaar (binnenkruier). De torenmolens in Zeddam en Zevenaar hebben twee kruiwerken. De enige torenmolen met een buitenkruiwerk (buitenkruier) is de molen van Gronsveld in Maastricht-Gronsveld, provincie Limburg, die oorspronkelijk ook als binnenkruier is gebouwd, maar in de 18e eeuw een buitenkruiwerk kreeg. De Torenmolen van Gronsveld is de zuidelijkst gelegen windmolen van Nederland. De Grafelijke Korenmolen te Zeddam is de meest originele torenmolen en de oudste molen van Nederland.

De Grafelijke Korenmolen is een torenmolen in Zeddam

Naar alle waarschijnlijkheid is de molen vóór 1441 gebouwd. Uit groeiringenonderzoek is gebleken dat het rechtervoeghout in de kap afkomstig is van een boom die voor 1440 gekapt is. Tot in de 20e eeuw behoorde de molen toe aan de heren en graven van Kasteel Huis Bergh. In 1839 werd de inrichting van de molen gemoderniseerd. Nadat de molen in de 20e eeuw in particuliere handen kwam dreigde sloop. In 1929 werd de molen echter ondergebracht in een stichting. De molen werd in 1963, 1974, 1991 en 2005 gerestaureerd en maalt thans op vrijwillige basis graan. De molen heeft twee koppel maalstenen. Het middeleeuwse bouwwerk heeft zeer dikke muren en nog zeer oude vloerplanken waarmee het één van de bijzonderste molens in Nederland is.

Nederland Monumentenland en haar onderdelen worden ondersteund door:

© Nederland Monumentenland 2019