De Oude Kerk in Amsterdam

Op 17 september 1306 wijdde de Bisschop van Utrecht de Oude Kerk in Amsterdam aan Sint Nicolaas en daarmee kreeg de kerk ook naam van deze beschermheilige van de zeelieden. Zo’n honderd jaar later was het aantal inwoners enorm gegroeid en verrees er een nieuwe kerk aan de Dam: De Nieuwe Kerk. In de volksmond kreeg de Sint-Nicolaaskerk daarmee vanzelf de naam Oude Kerk. Het kerkje zou in de eeuwen erna uitgroeien tot een van de meest imposante monumenten van Amsterdam. In 1578, tijdens de Reformatie die ook een (handels)oorlog met Spanje was, veranderde de katholieke parochie in een protestantse gemeente en werd het interieur sterk versoberd. In 1955 werd begonnen met een grootscheepse restauratie van het gebouw. Hiertoe werd het gebouw door de kerkelijke gemeente overgedragen aan de Stichting Oude Kerk.

Huiskamer van Amsterdam
De Oude Kerk deed ook dienst voor wereldse zaken. De vissers boetten er hun netten en repareerden er hun zeilen. Het was ook een levendige ontmoetingsplaats voor inwoners en handelaren, waar zij van gedachten wisselden of rondwandelden tijdens een orgelconcert. In de Middeleeuwen werd Amsterdam een belangrijke handelsstad, die rond 1400 ruim 3000 bewoners telde. De stad groeide bovendien uit tot een geliefd bedevaartsoord voor gelovigen, zeker nadat in 1345 het Mirakel van Amsterdam plaats had gevonden. Door al die verschillende functies kreeg de kerk de bijnaam de ‘Huiskamer van Amsterdam’.

Van katholiek naar protestant
Na de Beeldenstorm en de Alteratie bleef er in de kerk weinig over dat herinnerde aan de katholieke eredienst, behalve het kerkgebouw zelf. Beelden waren kapotgeslagen, altaren verwijderd, muurschilderingen overgeschilderd en het ceremoniële zilver was geroofd of omgesmolten. Het protestantse geloof was voortaan het staatsgeloof en de katholieken waren gedwongen hun diensten in schuilkerken te houden.

Trouwen en rouwen
In de Gouden Eeuw ging Rembrandt in de Oude Kerk in ondertrouw met Saskia van Uylenburgh, die hij hier later zou begraven. Met haar vonden hier zes generaties Amsterdammers hun laatste rustplaats, waarvan de honderden grafzerken nog steeds getuigen. Bijzondere graven zijn die van Jacob van Heemskerck en Jan Pieterszn. Sweelinck, de beroemde ‘huisorganist’. Op www.gravenopinternet.nl zijn alle graven in kaart gebracht.

Kunst
Stichting Oude Kerk beheert het monumentale gebouw, en voert sinds de voltooiing van de restauratie in 2013 een actief en doelgericht kunstbeleid. Spraakmakende exposities en projecten van internationaal gewaardeerde kunstenaars wisselen af met kleinere evenementen, soms gecombineerd met muziek, dans of mime. Tot en met 28 augustus is de tentoonstelling Once in a Lifetime te zien in deze kerk. Once in a Lifetime nodigt je uit om na te denken over jouw leven van begin tot einde. Hoe zou het zijn als het leven oneindig is? Het gebouw en de expositie zijn op weekdagen te bezichtigen van 10.00 tot 18.00 en op zondag van 13.00 tot 17.30 uur, ingang zuidzijde.

Nederland Monumentenland en haar onderdelen worden ondersteund door:

© Nederland Monumentenland 2019