Boerderij op archeologische plaats in Drempt

Stel: je koopt een bijna tweehonderd jaar oud keuterboerderijtje waarvan later blijkt dat het gebouwd is op een historische plek. Het overkwam Liesbeth Mulder en haar echtgenoot Frank met hun hallenhuisboerderij in Drempt, gemeente Bronckhorst.

Een hallenhuis is een boerderijtype dat gangbaar is in Midden-Nederland.  Van oorsprong is het een lang, driebeukig gebouw met een deel in het midden en stallen aan weerszijden. De boerderij de Witte Hemel van Liesbeth en Frank, die zij in 2006 kochten, bestaat uit twee voorkamers, een keukentje, twee bedsteden, de melkkelder en een deel met hooizolder en een varkenshok. Het pand is een gemeentelijk monument. En dat geldt niet alleen voor de boerderij. Ook de welput, het bakhuisje en de gronden rondom de boerderij vallen onder het monument. Op die gronden mag niet worden gebouwd, vanwege archeologische en landschappelijke waarde.  De plek gaat terug tot 800 jaar voor Christus.

Originele staat
De naam de Witte Hemel bleek helemaal niets te maken te hebben met de witte kleur van het huis. De naam is afgeleid uit het oud-Duits. Daarin staat ‘Witte Hemel’ voor ‘Weidliche Heimal’ of ‘gewijde heimaal’. De boerderij bleek in heel vroeger tijden een gewijde marktplaats te zijn geweest, een officiële plaats waar recht werd gesproken.

De verbouwing van de boerderij duurde twee jaar. In die twee jaar woonden Liesbeth en Frank in het bewoonbaar gemaakte kippenhok.  Ze hebben naar eigen zeggen de boerderij terug gebracht naar de originele staat. Dat leidde hier en daar wel tot de nodige discussies. Met name tussen de verschillende commissies die zich bogen over de plannen van het stel.  Uiteindelijk zijn ze er met elkaar uitgekomen. De monumentencommissie was  na afloop erg enthousiast.

Onderduikruimte
Tijdens de verbouwing vond de aannemer een onderduikruimte tussen twee bedsteden in. Aan het voeteneinde van de kleine bedstede was tijdens de Tweede Wereldoorlog een dubbele muur gemetseld, zodat een kleine sta-ruimte ontstond. Via de hooizolder konden de onderduikers de ruimte in, om zo de vijand te ontlopen. Bezoekers van de boerderij kunnen nu via een ingemetseld stalraampje deze ruimte bekijken.

Veel informatie kregen Liesbeth en Frank van echte vakmensen. Ze hebben veel gehad aan Frans Brinkhorst die alles weet over de originele Bronckhorster kleuren. Hij lichtte toe dat het ossenbloedrode plafond duidde op ijzeroer in de grond. De mensen uit de streek mengden ijzeroer met biest, dat is de eerste melk van een koe na het kalven. Zo kwamen zij aan hun verf. Die kleur is nu ook gebruikt, weliswaar niet volgens het oude procedé.

Hoe werd er vroeger geleefd?
Liesbeth en Frank vinden het belangrijk om mensen iets mee te geven over hoe vroeger geleefd werd. Zo hebben ze nog een aantal zogenaamde ‘wiemes’,waar eigengemaakte worsten hangen. Die worsten komen van de eigen wolvarkens, die rondlopen in hun bos. Alle beesten op het erf zijn van oude rassen. En verder maken ze allerlei producten van de vergeten groenten uit de eigen moestuin en van het fruit van de hoogstam fruitboomgaard. Erfgoed, daar moet je in gaan wonen, als je iets van het verleden door wilt geven aan volgende generaties, aldus het paar.

De Witte Hemel, met theetuin, zelfgemaakte streekproducten en galerie, is iedere zaterdag tussen 10 en 17 uur te bezichtigen. Meer informatie: www.atelierdewittehemel.nl

Nederland Monumentenland en haar onderdelen worden ondersteund door:

© Nederland Monumentenland 2019