Roomse Pracht

Basiliek in Oudenbosch

De pracht en praal van de St. Pieter in Rome, maar dan zestien keer zo klein. De basiliek H.H. Agatha en Barbara steekt met kop en schouders boven het dorp Oudenbosch uit. Inwoner Jan Bedaf komt al zijn hele leven in de kerk. 

‘Wij Oudenbosschenaren, wij voelen ons allemaal nogal verbonden met deze kerk.’ Bedaf, onder andere vicevoorzitter van de Stichting Behoud Basiliek Oudenbosch, kijkt tevreden naar ‘zijn’ plek. ‘Ik ben hier gedoopt, was hier misdienaar en acoliet en was 16 jaar lid van het bestuur van de basiliek-parochie. Nu geef ik rondleidingen en zet ik me in voor het behoud en de promotie van de basiliek. Hier in Oudenbosch zijn we er trots op dat onze voorouders dit kerkgebouw hebben gebouwd. Mijn grootvader van moederszijde heeft nog hand en spandiensten verleend.’

Jongensdroom vervuld
Het idee voor het bouwen van een ‘mini’ St. Pieter kwam rond 1830 bij Willem Hellemons op. ‘Als jonge student studeerde hij destijds in Rome om priester te worden. Hij was zo onder de indruk van de St. Pieter, dat hij zich voornam om ooit net zo’n kerk te bouwen,’ vertelt Bedaf. ‘Toen hij later pastoor werd in Oudenbosch zag hij zijn kans. In het dorp trof hij een oude, vervallen Middeleeuwse kerk aan, die nodig aan vervanging toe was. De pastoor kon zijn jongensdroom in vervulling laten gaan.’ Dat er in een klein dorpje als Oudenbosch zo’n grote basiliek kon worden gebouwd, is op zijn zachts gezegd wonderlijk te noemen. ‘In de tijd dat de basiliek gebouwd werd, telde het dorp slechts 3800 inwoners. Bovendien had elk dorp zijn eigen kerk en werd de basiliek tot voor kort alleen bezocht door mensen uit Oudenbosch. Een kerk van deze omvang zou je dan ook alleen in een stad verwachten.’

Bijdrage burgemeester
Hellemons had het geluk dat er in die tijd enige zeer welgestelden in het dorp woonden die bijdroegen aan de bouw. ‘Eén daarvan was de toenmalige burgemeester. Hij was onbegrijpelijk rijk en heeft veel bijgedragen. Als hij er niet was geweest, had de basiliek er wellicht niet gestaan.’ Vandaag de dag doet de basiliek nog steeds dienst als kerk, baken en herkenningspunt.

Alle wegen leiden naar Rome
Wie de basiliek in Oudenbosch betreedt, waant zich even in Rome. Het interieur is volledig gebouwd naar voorbeeld van de St. Pieter. Bedaf bezocht de échte St. Pieter menig maal in zijn leven. ‘Ik voel me er nimmer als een vreemde; hij is zo gelijk aan onze basiliek thuis.’ De gelijkenis zit zelfs in de kleine hoekjes. Zo is de basiliek net als in Rome aangekleed met zowel echt als geschilderd marmer en is zelfs het bekende beeld van Petrus terug te vinden.

144 treden
De basiliek toont veel pracht en praal, maar het meest indrukwekkend is de koepel. ‘Die is prachtig beschilderd door Cornelis Raaymaker. Hij ging naar Rome om de echte koepel na te schetsen en deed er vervolgens 4,5 jaar over om het net zo te schilderen in Oudenbosch. Met een wenteltrap kun je 28 meter (en 144 treden) omhoog, de koepel in. Het uitzicht is heel indrukwekkend.’ Bezoekers kunnen verder een kijkje nemen ónder de kerk. ‘Via diezelfde trap kom je in de crypte, waar een klein museum is. Daar liggen onder andere de relikwieën van de patronessen van de kerk, H.H. Agatha en Barbara, en zie je liturgische gewaden uit 1860.’

Nederland Monumentenland en haar onderdelen worden ondersteund door:

© Nederland Monumentenland 2019