Gemeentelijke monumenten floreren dankzij bijzondere aanpak

Het is officieel: het voormalige kerk- annex kloostergebouw Emmaus in Langeweg is een gemeentelijk monument. Bijzonder: het complex is het eerste gemeentelijk monument dat profiteert van het Moerdijks Restauratie Fonds. Na de onthulling van het bijbehorende wit/oranje bordje door wethouder Eef Schoneveld staat de teller nu al op 32 gemeentelijke monumenten in Moerdijk.

Een opvallend snelle groei die geen toeval is, maar gevolg van een bewuste aanpak. Uniek beleid, want Moerdijk is niet de initiator als het gaat om de voorselectie, maar laat inwoners en eigenaren zelf met kandidaten komen. Op deze manier is in een paar jaar tijd een bijzondere, en grote groep objecten ontstaan met het predicaat ‘gemeentelijk monument’.

Toch is het nog geen vijf jaar geleden dat het aantal gemeentelijke monumenten in Moerdijk nul bedroeg. En dat het gemeentelijk monumentenbeleid – net als in veel andere Brabantse gemeenten – aansloot bij de traditionele erfgoedregeling van ‘de gemeente bepaalt’. Daarbij is de gemeente steeds aan zet als het gaat om de voordracht van de (mogelijke) gemeentelijke monumenten. In de praktijk betekende dat geen echte focus op het beschermen van de culturele en historische waarde van bijzondere objecten. Dat moest anders en beter, zo vond Moerdijk. Hoogste tijd voor een koerswijziging.

Speciaal fonds, andere methodiek
Resultaat: een speciaal fonds, en een nieuwe, andere methodiek. Met samenwerken als belangrijkste uitgangspunt, en dus initiatieven vanuit betrokkenen zelf. Die dragen, vaak in samenwerking met de lokale heemkundekringen, de kandidaat-monumenten aan. Door die vooraf te toetsen aan waarderingscriteria waaraan moet worden voldaan, is in de voorfase al duidelijk of ze kansrijk zijn om ook echt te worden ‘benoemd’ tot gemeentelijk monument, en of voordragen dus zinvol is.

Win-winsituatie
Dat het systeem werkt bewijzen de cijfers: inmiddels zijn er 32 gemeentelijke monumenten. “In een paar jaar tijd van nagenoeg niets naar veel”, vat Schoneveld samen. “Een win-winsituatie, want alle betrokken partijen zijn tevreden. Voor zover ik weet werkt geen enkele andere gemeente in Brabant op deze manier. Ik kan niet anders dan aanbevelen om het toch vooral te doen.”

Oog voor de toekomst
De voormalige R.K. kerk en het Kapucijnenklooster in Langeweg en de Stichting Emmaus plukken daar de vruchten van. Emmaus in Langeweg is een voorbeeld van een gemeentelijk monument dat door particulieren wordt beheerd. In de aangrenzende gebouwen runt de stichting onder andere een kringloopbedrijf en de bewoners en vrijwilligers bewonen en onderhouden het klooster. Stichting Emmaus kon het gebouw restaureren met een lening uit het Moerdijks Restauratie Fonds. Dat is gecreëerd om bij te kunnen dragen aan het behoud van de gemeentelijke monumenten. Schoneveld: “Benoemen tot gemeentelijk monument is één, maar we vinden het ook belangrijk om te zorgen dat ze zo goed mogelijk in stand kunnen worden gehouden. Alleen zo ontstaat een duurzaam monumentenbeleid dat ook oog heeft voor de toekomst, waarmee we ons cultureel erfgoed voor volgende generaties kunnen behouden.”

 

Nederland Monumentenland en haar onderdelen worden ondersteund door:

© Nederland Monumentenland 2019